نشست مجازی «بررسی زمینه‌ها و پیامدهای یک تراژدی اجتماعی» با موضوع تحلیل دینی و جامعه‌شناختی حادثه قتل اخیر در اهواز شب گذشته ۱۹ بهمن‌ماه با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین سوزنچی، مدیر گروه مطالعات زنان دانشگاه باقرالعلوم، حجت‌الاسلام رهدار، مدیر مؤسسه مطالعات اسلامی فتوح اندیشه، محسن مهدیان، مدیرعامل مؤسسه همشهری، حجت‌الاسلام هاشمیان، دبیر کمیسیون حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت‌الاسلام حیدری‌پور، عضو گروه علمی مرکز مطالعات اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و حجت‌الاسلام جعفری، معاون فرهنگی کمیته امداد برگزار شد.

حجت‌الاسلام رهدار، مدیر مؤسسه مطالعات اسلامی فتوح اندیشه نیز طی سخنانی بیان کرد: اتفاقی در کشور رخ داده و همگان را سخت متأثر کرده است. نباید در این زمان برخی بنیان‌های معرفتی را فراموش کنیم و باید بدانیم که در رخداد چنین اتفاقی، زیرآب یکی از مفاهیم دینی همچون غیرت زده شد. در چنین اتفاقاتی باید بتوانیم به خوبی به تحلیل واقعه پرداخته و مفهوم غیرت دینی را نیز به خوبی تبیین کنیم. در این قضیه یک مرد ایرانی مورد ظلم قرار گرفته و از شرایط عادی خارج شده و غیرت ورزیده البته ممکن است که در روش بکارگیری این غیرت به خطا رفته باشد، اما اصل مسئله غیرت موجود بوده است. در روایات دینی آمده است که غیرت یکی از مصادیق ایمان بوده و خداوند نیز بنده غیور را دوست دارد. البته در برخی روایات نیز غیرت‌هایی آمده است که خداوند متعال آن‌ها را دوست ندارد.

وی ادامه داد: ما نباید در مقام نفی غیرت ناصحیح و نابجا اصل قضیه را نفی کنیم. آن چیزی که امروز در رسانه‌ها مطرح می‌شود، نشان می‌دهد که دشمنان از طریق زدن غیرت، دقیقا به مفهوم غیرت دینی می‌تازند و در نهان به دنبال از بین بردن تفکر دینی و غیرت دینی و حتی غیرت سرزمینی هستند. امروز رسانه‌های داخلی همچون رسانه ملی و … باید به این موضوع بپردازند و مفهوم غیرت‌ورزی بر سرزمین، وطن، خانواده و … را برای مردم به خوبی نشان دهند.

رهدار تاکید کرد: در این اتفاقی که رخ داد و هیچ‌کدام از ما از ظاهر آن راضی نیستیم، باید بدانیم که خدایی ناکرده کاری نکنیم که مخالفت با چنین قضیه‌ای باعث از بین بردن و زدن اصل مفهوم غیرت دینی شود. دشمن امروز در حال زدن مفهوم غیرت است و رسانه‌های ما باید به صورت غیر مستقیم و نه مستقیم که پاسخ معکوس دهد، زمینه را برای آگاهی بیشتر مردم از مفهوم غیرت در اشکال مختلف همچون غیرت سرزمینی و … فراهم کنند.

در ادامه این نشست محسن مهدیان، مدیرعامل مؤسسه همشهری نیز در سخنانی اظهار کرد: طی دو سه ماه گذشته اخباری از این دست در کشور وجود داشت و رسانه‌های ضد انقلاب نیز بر این اخبار تمرکز داشتند. باید بدانیم مردم ما با چنین رویدادهایی واکنش‌های هیجانی از خود بروز می‌دهند. البته اخباری از این دست پیش از این نیز وجود داشته و باعث ایجاد نگرانی در میان مردم شده است. موضوع مهمی که در این رابطه وجود دارد، انتشار فیلم ماجراست. این سؤال پیش می‌آید که چه شد که چنین فیلمی در فضای مجازی منتشر شد؟ متأسفانه یکی از آسیب‌هایی که در کشور وجود دارد این است که گاهی اوقات رسانه‌های داخل با رسانه‌های ضد انقلاب در زمینه انتشار اخبار نقطه مشترکی دارند و کاری می‌کنند که یک رویداد به خطای شناختی تبدیل می‌شود.

مدیرعامل مؤسسه همشهری تصریح کرد: باید قوانینی برای انتشار چنین فیلم‌هایی در جامعه وجود داشته باشد. متأسفانه رسانه‌های داخلی در این قضیه به رقابت با یکدیگر در انتشار فیلم واقعه پرداختند و موجبات حساسیت جامعه را فراهم کردند. البته دلایل بروز چنین اتفاقی جای تحلیل دارد و باید بدان پرداخته شود، اما موضوع اصلی عدم وجود قانون و قاعده برای انتشار چنین اخبار و فیلم‌هایی است. امروز در کشورهای مختلف جهان به هیچ وجه اخبار حوادث این‌چنینی منتشر نمی‌شود و قوانین سختی برای انتشار این اخبار و فیلم‌های مرتبط وجود دارد. مدیریت افکار عمومی امری بسیار مهم است که باید بدان پرداخت و برای آن برنامه داشت. متأسفانه فرهنگ ساختاری در رسانه‌های ما مطلوب نیست و رسانه‌های داخلی خبر خوب و مطلوب را در انتشار اخبار بد می‌دانند.

محمد غرضی، وزیر پست و تلگراف در دولت هاشمی رفسنجانی، استاندار خوزستان، وزیر نفت در دهه ۶۰، می گوید: تا زمانی که رانت خواران بر کشور مسلط هستند، هیچ راهکاری در حوزه های سیاسی و اقتصادی، گره گشای چالش های بنیادین ایران نخواهد بود.

غرضی، ایده محمدرضا باهنر درباره ضرورت برپایی «جمهوری دوم» از طریق تغییر قانونی اساسی را نقد می کند و می‌گوید تحقق چنین هدفی کار راحتی نیست زیرا مردم از ایده های سیاسیون حمایت نمی کنند. او تاکید دارد تا زمانی که رانت خواران بر کشور مسلط هستند، هیچ راهکاری در حوزه های سیاسی و اقتصادی ، گره گشا چالش های بنیادین ایران نخواهد بود.

محمد غرضی گفت: «باهنر از جبهه اصولگرایان است و خود او حالا به سیاست‌های اصولگرایان اعتراض دارد. پیشنهاد باهنر با پیشینه ایشان همخوان نیست.» او ادامه داد: «انقلاب مشروطه در سال ۱۲۸۵ انجام شد و تا انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ یعنی حدود ۸۰ سال قوانین پایدار ماندند تا زمانی که ۹۸ درصد مردم به قانون جدید رای دادند. بنابراین، تغییر قانون اساسی ناشی از اراده قدرت سیاسی نیست بلکه این تغییر به دست قدرت اجتماعی شکل خواهد گرفت.»

او درباره اینکه مردم از تغییر قانون اساسی استقبال خواهند کرد یا خیر؟ توضیح داد: «در سال ۱۳۵۷ ، با برگزاری همه پرسی، ۹۸ درصد مردم با نظام حاکم بودند و رای مثبت دادند. از آن سال‌ها تا کنون، هر قدر که زمان گذشته و انتخابات مختلف برگزار کرده‌ایم میزان مشارکت مردم در انتخابات کم و کمتر شده است. تا این که در انتخابات ریاست جمهوری اخیر میزان مشارکت مردم در انتخابات به زیر ۴۰ درصد رسید و حتی پدیده خلوتی حوزه‌های انتخاباتی را تجربه کردیم و با چشمان خود دیدیم.»

این فعال سیاسی ادامه داد: «بنابراین تصمیم جریان‌ها و ستادهای سیاسی، چه آقای باهنر باشد و چه آقای روحانی، تاثیر چندانی در جامعه ندارد و برهمین اساس، نسخه پیچی های سیاسیون مانند تغییر قانون اساسی نمی‌تواند انگیزه تغییر نزد مردم ایجاد کند.»

غرضی ضمن تاکید بر این که اگر رهبری نیز مجوز تغییر قانون اساسی بدهند، تضمینی نیست جریان اجتماعی با این تغییر همراهی کند، ادامه داد: «مردم، اغلب، مستقل تصمیم می گیرند. در انتخابات اخیر همه مقامات ارشد نظام، بارها فراخوان دادند و تاکید بر ضرورت شرکت در انتخابات داشتد، اما جریان اجتماعی استقبال چندانی از ین فراخوان ها نکرد و شاهذ رکوردشکنی منفی مشارکت انتخاباتی مردم بودیم. ارائه ایده تغییر قانون اساسی از سوی سیاسیون هم به همین سرنوشت دچار خواهد شد و قادر به ایجاد پشتوانه مردمی نخواهد بود.»

او با تاکید بر این که باید با رانت‌خواران مبارزه کرد، عنوان کرد: «دشمن اصلی مردم ایران، رانت خواران هستند نه آمریکا و انگلیس و روسیه و چین. اگر تسلط رانت خواران بر دولت از بین برود، جریان‌های اجتماعی نیز با حاکمیت همراه خواهند شد. اما اگر این کار انجام نشود، وضعیت کنونی،ادامه خواهد یافت و ما هیچ گاه بهبودی در شرایط را شاهد نخواهیم بود.»

رسانه‌های داخلی در ایران گزارش دادند که بیت خمینی از حسین دهباشی، تاریخ پژوه، به دلیل انتشار توییتی درباره علت مرگ احمد خمینی شکایت کرده‌ است.

حسین دهباشی در توییتی علت مرگ پسر رهبر پیشین رژیم اسلامی حاکم بر ایران را “مصرف بی‌رویه” عنوان کرده بود. دفتر‌ وابسته به خانواده خمینی این ادعا را “اتهامی ناروا” خوانده است.

همزمان پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران وابسته به دفتر خانواده خمینی در خبری نوشت که اخیرا مطلبی در شبکه اجتماعی توییتر در رابطه با علت درگذشت احمد خمینی منتشر شد و سپس این مطلب به اکبر هاشمی رفسنجانی نسبت داده شد که “صحیح” نیست. این موضع‌گیری پس از آن بود که حسین دهباشی گفته‌های خود را به اکبرهاشمی رفسنجانی نسبت داده بود.

جماران در این گزارش به بخشی از خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی در ۲۸ اسفند ۷۳ اشاره کرده است که در آن نوشته شده “درباره شایعات مربوط به مرگ حاج احمدآقا صحبت بود، خیلی شایعات نادرست به خاطر مرگ نابهنگام وجود دارد و به نظر می‌رسد ضدانقلاب در پشت شایعات نادرست باشد و رادیو اسراییل هم شیطنت می‌نماید”.

احمد خمینی در ۲۵ اسفند ۷۳ در ۴۹ سالگی در تهران درگذشت. در خبرهای رسمی علت مرگ احمد خمینی عارضه قلبی و تنفسی ناگهانی در حالت خواب عنوان شد که به ایست کامل قلب و تنفس و سپس بروز سکته مغزی انجامید. پس از مرگ احمد خمینی گمانه زنی هایی درباره علت مرگ و حتی قتل او مطرح شد. این گمانه‌زنی‌ها پس از بازداشت سعید امامی از مسئولان رده بالای اطلاعات نیز شدت گرفت.

در آن زمان، مشخص شد که محمد نیازی، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح، که مسئولیت رسیدگی به پرونده قتل‌های سیاسی زنجیر‌ه‌ای روشنفکران را به عهده داشت، به دیدن حسن خمینی نوه بنیانگذار رژیم اسلامی رفته و به او گفته که سعید امامی در اعترافات خود، مسئولیت قتل احمد خمینی را به عهده گرفته است.

بعدها، در جریان دادگاه عمادالدین باقی، روزنامه‌نگار و نویسنده اصلاح طلبی که به این اعترافات در نوشته‌های خود اشاره کرده بود، حسن خمینی شهادت مکتوب داد که خبر نقل شده از طرف آقای باقی در مورد اظهارات محمد نیازی صحت دارد.

حسن خمینی فرزند احمد خمینی اما درباره محتوای گفته‌های آقای نیازی اظهار نظری نکرده بود.‌ با این حال در صحت این اقرار به خاطر فشار برای “اعتراف‌گیری” از سعید امامی و به ویژه مرگ او شش ماه پس از بازداشت مورد تردید جدی قرار داشت.

امان الله قرایی مقدم جامعه شناس درباره پاره ای از خشونت های انتشار یافته در فضای مجازی گفت: خشونت در جامعه افزایش پیدا کرده است چون عواملی که برانگیزاننده خشونت است در جامعه بالا است. ازدیاد فقر، بیکاری و تامین معیشت افراد و نوع باورها و اعتقادات و میزان رضایت از زندگی و آرامش روحی و روانی همه در سطح خشونت در جامعه تاثیر دارد. این خشونت ها می تواند در صورت ادامه دار بودن در مورد من و شما هم صورت بگیرد. چون هر جاییکه می رویم فضا و آب و هوای جامعه خشونت آمیز است.

وی در خصوص اینکه ای خشونت بیشتر مشکلی فرهنگی است یا به نبود قوانین اشاره دارد؟ تصریح کرد: من در مورد قتل های ناموسی کار کرده ام و به طور مستند حرف می زنم، در این مناطق قانون؛ رییس قبیله است. قانون ضعف دارد همانطور که دیدیم در مورد رومینا اشرفی چه کرد! قاتل چند سال محکوم شد؟ تنها هفت سال! یک مجرم ساده را بیش از این زندانی می کنند درحالیکه این مرد دخترش را با داس کشته است! این ضعف قانون است. قانون وجود دارد ولی اجرا نمی شود.